***

3 Okula gidenleri en çok umut vaat edenleriydi köyün. Umut dediğin şey ise, üzerinde o kadar uzun boylu düşüneceğin bir olgu değildi oralarda. Devlet kapısından başkasına da pek aklı yatmıyordu o zamanlar köylülerin. Çok çok buradan çıkan soluğu devlet kapısında alabilirdi o kadar. Tepeköy'den öteye gidilebilecek en uzun mesafe ancak oraya varırdı. Ve yine de iyi bir şey olurdu bu. Tüm aile o kapıdan geçebilir, her biri nimetlerinden faydalanıverirdi devlet olanaklarının. Kahvelerde lafı geçmeye görsün, "Ne olacak seninki okuyunca" sorusuna; sıklıkla "polis", biraz "asker" ara sıra da memur olacak benim çocuğum diye yanıtlar gelir, kimileri de memur tanımının içine büyük büyük vurgularla "Öğretmen" mesleğini yerleştirir, ardından gururla kahveciye seslenip masasındakilere birer çay daha ısmarlayıverirdi.

Çocuklar açısından durum biraz daha anlaşılmazdı. Neydi ki meslek? Yanıt yoktu. Kimsenin anlamadan bilmeden, tercihini daha ÅŸimdiden yapmaya gönlü elvermiyordu. Ama bir keresinde, okul açıldıktan bir kaç ay sonra atanan, bununla da kalmayıp sürekli döpiyes giyerek derse giren kibar öğretmen, babalarının mesleklerini sormuÅŸtu da herkes birer birer “babam tarlaya gider” dediÄŸinde; “Ona çiftçi demeliyiz” diye düzeltmiÅŸti kibar öğretmen onları tek tek. “NeymiÅŸ tekrarlayalım çocuklar” diyerek sesini yükselttiÄŸindeyse herkes bir ağızdan “Çiftçi demeliiyiiz” diyerek baÄŸrışmışlardı.

Belli ki çiftçi dedikleri, babalarının tarlayla olan iliÅŸkisinden baÅŸka bir ÅŸey deÄŸildi. Çamurdu mesela çiftçi yolu olmayan tarlalarda, elleri de nasırdı. Hiç bir zaman biriktirilemeyen üç kuruÅŸtu mesela avuçlarında, ara sıra alınabilen ayakkabı, ara sıra Kale’den getirilen bir kaç metre kumaÅŸtı belki. Ama en çok çatıları akan eÄŸri büğrü taÅŸlarla yapılmış, rumların terkettiÄŸi toprak zeminli evlerde yaÅŸayandı çiftçi. Artık eminlerdi ki bundan böyle aralarından hiç kimse, çiftçi olmaya dair dayanılmaz bir isteÄŸi içinde hiç duymayacaktı.

Bunlar olup biterken arka sıralarda oturan Recep, hiç gülmese bile yüzüne gülüyormuÅŸ gibi masum bir ifade katan o büyük büyük gözlerini açarak, parmağını havaya kaldırmış, bir süre öylece beklemiÅŸ, kibar hanım onu farkettiÄŸinde, ayaÄŸa kalkmış, yıpranmış önlüğünün deliklerine ellerini sokarak ” Ama benim babam tarlaya gitmez ki hiç, tarlamız yok bizim. Ama eÅŸeÄŸimiz var, oduna gider, zeytin çekmeye gider, sonra….” bir süre düşünüp sıkıntıdan dimdik olmuÅŸ saçlarında tombul parmaklarını gezdirerek, “Unuttum” dediÄŸinde kibar hanım; “Ä°ÅŸte biz bu tür mesleklere de serbest meslek demeliyiz, NeymiÅŸÅŸÅŸ” diyerek bütün bir sınıfı “Serbeeesst mesleeek” diye bağırtmış, bu bağırtı çağırtıdan sonra, ara verilip teneffüse çıkıldığında çocuklar Recebin peÅŸine takılmışlar, “Serbeest mesleeek” diyerek onu, onun nezdinde babası Gongon Cemali’yi alaya almışlar, utandırıp yerin dibine geçirmiÅŸlerdi.

Recep ertesi gün, onu izleyen diÄŸer günler, hatta haftalar, aylar, dört mevsim, bir yıl, sonraki yıllar, ne bir daha okula, ne de okulun bahçesine hiç bir zaman adım atmamış, ÇocuÄŸa göre öğrenimini, kibar öğretmen, okul müdürü ve diÄŸer aklı erenlere göre umutlarını, kendisine göre “KoduÄŸumun okulu”nu, muhtara göre “Ne olacakti ki zaten bu çocuktan yahu?” yu hayatından tamamen çıkarmıştı.

OÄŸrenmek istemiyor deÄŸildi Recep. Bilmek, yeni olanı keÅŸfetmek, onu düşünmek, düşündüğünü tahayyül edip geliÅŸtirmek, geliÅŸtirdiÄŸini uygulamak gibi, bir ilkokul öğrencisine oldukça yakışan özellikleri vardı onun da. Ama iÅŸte o, amcasının oÄŸlunun eskittiÄŸinden bozma delik deÅŸik önlüğünü, kızgın maÅŸa ile daÄŸlanmış mor lastikten ayakkabılarını, kendisine göre daha kibarların gittiÄŸi pusta okula giyerek koÅŸup katılmayı, “Serbest Messleeeek” diye bağırmayı, bağırırken, babasının eÅŸeÄŸine odun sarışlarını, zeytin yağı fabrikasın avlusundan araba araba çektiÄŸi pirinaları, çuval çuval sırtlayıp, rampa boyunca tırmanarak büyük havuzda dönüp duran mengenenin taÅŸtan tekerlekleri arasına döktüğü zeytinleri, sonra eve döndüğünde beline yaktıkları yakıyı, babasının, o incecik, zayıf, çıtkırıldım yapılı adamın yorgunluktan cam kenarındaki saman ÅŸilte üstüne kapanışını, sabah vardiyasına kadar da soluksuz uyumasını, bir türlü çıkaramıyordu da aklından,

Ya neyse…

Tahir’in zeytinliÄŸi, denizin hemen kıyıcığında, mersin aÄŸaçlarının, maziların çabucak kümelenip yoÄŸunlaÅŸtığı, sert poyrazların yamacını yalamasıyla tepeye doÄŸru büktüğü çalılığın hemen bitiminde, taÅŸ atsan denizin ortasına kadar ulaÅŸtırabileceÄŸin yüksekçe bir yerdi. Yukarıdan bakıldığında pırıl pırıl olurdu denizin dibi. Ne bir kaya, ne bir taÅŸ ne de bir yas. Göçe vurmuÅŸ balıklar boÄŸazın bu kısmına ulaÅŸtığında, mecburen bu sığlıktan geçmek zorunda olduklarından, her ÅŸey net, her ÅŸey açık ve yaÅŸananlar da bir o kadar vahÅŸiydi.

Recep okulu bıraktıktan sonra bir süre aylak aylak etraflarda dolaşmış, babası gibi onun da çiftçilik yapma olanağı pek olmadığından, sürü çobanlığı veya balıkçılık arasındaki tercihini balıkçı olmaktan yana kullanmış, hem dinamitçilere gözcülük, hem de avlanan balıkların su yüzünden toplanması konusunda, tamı tamına yirmibeş kuruşa dinamitçilerle anlaşmış, o zamandan beri de kar kış demeden her gün bu zeytinliğe gelip tepeden balık gözleyenlere katılarak, bir çırpıda büyümüş ama yine de çocuk kalmış bir adamdı artık.

Bazen Çocuk, okuldan sonra demir yerinin bulunduÄŸu koya pek de uzak olmayan bu zeytinliÄŸe uÄŸrar, Receb’e elinden geldiÄŸince öğrendiklerini aktarmaya çalışır, ÅŸakalaşır, yarenlik eder, biraz zaman geçirirler, sonra çocuk Yelkanat’ınbulunduÄŸu kumluÄŸa, Recep gözcülüğün başına dönerdi yine.
Açık öğretim denen şey, ta o zamanlardan vardı.

- “Küçük Veli yas tatilinden döndürdükten soona babanelerine gitmiÅŸler, orada..”
- Bak yine yanlış okuyorsun. Dikkatini buraya versene oÄŸlum sen ya. Nerde ‘r’ harfi. Uyduruyosun. ‘Soona’ deÄŸil sonra diye okuyacaksın orayı, ‘r’ yi yutma. Haydi baÅŸtan alalım, oku bakalım bir daha.
- Aha dinamiti sarıyorlar naylona len, bak!
- Balık gördüler galiba, kalk, kalk!.

KaÅŸlarını ciddi ciddi çatmış, ÅŸapkasını yana yatırmış olan ‘Bolelli’nin bir gözü yoktu. Birinci dünya savaşından beri toprağın koynunda unutulmuÅŸ mermileri demir testeresi ile ortasından yarar, ÅŸarapnele sarılmış dinamit lokumlarını çıkarırdı elleriyle. Ä°ÅŸte bu mermilerden bir tanesi yemiÅŸti sol gözünü. Bir kolu da uzunca bir zaman iÅŸ görmez olmuÅŸ, neden sonra eski gücüne ve hareketliliÄŸine kavuÅŸmuÅŸtu kol. Orası da derler ya hani; yarım veya yamalak.

İşte o kol şimdi, dinamit lokumunu avucunun içinde top top ediyor, sonra diğer koldaki diğer elinde yardımıyla dinamiti avuçluyor, sıkıyor, iyice yuvarlayıp bir plastik parçasına sarıyor, topağın üstünde bir yerde nylon parçasını hışırtıyla büzüştürüp, ince bir sicim ile büküm yerinin dibinde iyice dolaştırıyor. Boşa çıkan el şimdi sakin. Ama birden yeniden hareketleniyor el. Dinamit torbasının ucundan sarkan ipi yakalıyor çabucak. İpin bir ucunu dişlerin arasına götürüp sıkıştırılmasına yardım ediyor, bu da halledilince iş diğer eli beklemeye kalıyor. Çok geçmeden Bolellinin elleri bu defa kapsül için buluşuyor. Kapsülün etrafına fitil ve bir kaç kibrit çöpünü yerleştirilip aynı iple onu bağlınıyor çabucak, iyice büzülmüş torba ağzına saplıyor sonra.
Patlatılmaya hazır hale gelen dinamiti aceleyle otlar arasına sıkıştırıp, bir yenisine başlıyor şimdi Bolelli.

- Var mı jandarma falan ortalarda? diye bağırıyor balık gözleyenlerden biri.
- Yok kimse, diye bağırararak karşılık veriyor Recep.

Zor iÅŸti bu gözcülük. “Jandarmaya yakalanmayacaksın hiç” diyordu Recep, zaten kocaman olan gözlerini daha daha açarak. “Gözlerini dört açacaksın. Yakalandın mı doÄŸru kodese”.

Büyük olmasına yine büyük ama bir o kadar insancıl, bir o kadar da zehirliydi artık o gözler.
Serbest meslek yine bir can almıştı.

İp ucu: (döpiyes; iki perdelik oyun, müsamere. Dinamit; gürültülü patlangaç. Kapsül; patlangaç prezervatifi. Vardiya; hani?. Pirina; yağı alınmış zeytinden arta kalan posa. Posa; Ehh, elinin körü )

Sıradaki; kader kapısı.